1h15" sáng nay (29/6/2001). Bên ngoài trại giam Schevenigen ở Hà Lan (chuyên dùng cho những người bị xét xử tại La Haye), người ta nghe thấy tiếng một chiếc trực thăng đỗ bên trong nhà tù. Ai nấy đều ngỡ ngàng khi biết tù nhân mới chính là cựu tổng thống Nam Tư Slobodan Milosevic.

Belgrade hôm qua đã bí mật trao cựu tổng thống cho các nhà điều tra toà án tội phạm chiến tranh, sau một cuộc họp bí mật của Chính phủ Serbia. Người ta đưa ông bằng máy bay tới một căn cứ NATO ở Bắc Bosnia, rồi từ đó tới trại giam ở La Haye.

Thủ tướng Serbia Zoran Djindjic đã phờt lờ những lời phản đối của Tổng thống Vojislav Kostunica, người lên án việc dẫn độ là bất hợp pháp. Hơn thế, chỉ ít giờ trước, Toà án Hiến pháp Nam Tư (cao nhất ở nước này) đã ra lệnh tạm ngừng áp dụng sắc lệnh dẫn độ tội phạm chiến tranh, do chính phủ thông qua hồi tuần trước. Họ cho biết cần có 2 tuần để xem xét đơn khiếu nại do các luật sư của ông Milosevic gửi tới.

Sự việc xảy ra ngay trước phiên khai mạc của hội nghị các nước viện trợ cho Nam Tư ngày hôm nay. Nước này đang rất cần 1,3 tỷ USD để phục hồi kinh tế, trong khi điều kiện Mỹ đưa ra là Belgrade phải giao ông Milosevic cho La Haye.

Như vậy, cựu tổng thống Nam Tư sẽ trở thành cựu nguyên thủ quốc gia đầu tiên bị xét xử ở toà án tội phạm chiến tranh. Nhiều khả năng ông sẽ bị xử tù chung thân, án cao nhất ở toà án này.

Phản ứng tức giận

Việc dẫn độ một nhân vật từng là biểu tượng của tinh thần dân tộc Serbia đã làm dấy lên một làn sóng phẫn nộ ở Nam Tư. Một đảng nhỏ trong chính phủ liên bang tuyên bố họ sẽ rút lui khỏi chính phủ liên minh để phản đối. Hơn 1.000 người ủng hộ cựu tổng thống đã đổ ra đường phố Belgrade, tấn công các nhà báo để trút giận. Còn luật sư của ông Milosevic thì chỉ có thể nói: “Tôi không thể tin nổi việc này lại xảy ra”.

Ông Dmitry Rogozin, đứng đầu Uỷ ban Đối ngoại trong Viện Duma Nga, nhận xét: "Việc giao ông Milosevic cho La Haye có nghĩa là NATO rút cục đã tìm được tấm bình phong để che đậy hành động xâm lấn Nam Tư năm 1999".

Minh Châu (theo ABC, BBC, CNN, Reuters, 29/6)